Het verminderd septiemakkoord

Gebruik de formule 1-♭3-♭5-𝄫7:

Beses klinkt in gelijkzwevende stemming als A. Toch schrijf je Beses: vanaf C is dit de septiemletter en zo blijft de stapeling van tertsen zichtbaar.

Begin met Cdim, C-Es-Ges, en voeg de verminderde septiem boven C toe.

In gesloten grondligging zijn C-Es, Es-Ges en Ges-Beses allemaal kleine tertsen.

Van Beses naar de volgende C liggen opnieuw drie halve tonen.

Schuif Cdim7 een kleine terts omhoog. Esdim7 gebruikt Es-Ges-Beses-Deses. In gelijkzwevende stemming zijn dat dezelfde vier pianotoetsen in een andere volgorde.

Begin je op C, Cis of D, dan krijg je drie verschillende verzamelingen. Elke volgende verschuiving met één halve toon herhaalt er een.

Ja. Een geschreven verminderd septiemakkoord kan door zijn functie een duidelijke grondtoon hebben.

In A mineur schrijf je het leidtoonakkoord als Gis-B-D-F: Gis wil naar A.

Dezelfde toetsen kunnen bij een andere toonsoort anders heten. De symmetrie maakt zo’n herinterpretatie mogelijk, maar de notatie en de oplossing bepalen de analyse.

Bouw een septiemakkoord op de verhoogde zevende trap.

In A harmonisch mineur krijg je Gis-B-D-F: Gisdim7.

De stemmen kunnen naar A-C-E bewegen. Gis stijgt naar A, F daalt naar E. B kan naar C gaan of in een andere ligging blijven liggen; D kan naar C dalen of naar E stijgen.

Door de noten anders te spellen, kun je telkens een andere toon als leidtoon laten werken.

De pianotoetsen C-Es-Ges-A kunnen, met de passende nootnamen, naar Des, E, G of Bes leiden.

Een componist behoudt dan dezelfde klank maar verandert de functie en de oplossing. Dat maakt dim7 bruikbaar bij modulatie.

Cm7♭5 is C-Es-Ges-Bes.

Cdim7 verlaagt Bes naar Beses. Dan zijn alle opeenvolgende afstanden een kleine terts en wordt de klank volledig symmetrisch.

Halfverminderd werkt vaak als ii in mineur. Volledig verminderd werkt vaak als leidtoonakkoord of als chromatisch doorgangsakkoord.

Zo’n akkoord verbindt twee harmonieën terwijl minstens één toon blijft liggen.

C majeur kan via Cisdim7 terugkeren naar C/E of een andere C-ligging. Eén of meer stemmen blijven gelijk; andere schuiven chromatisch.

Kijk welke toon werkelijk blijft liggen en hoe de overige stemmen bewegen. Niet elk dim7-akkoord is een leidtoonakkoord.

De vier liggingen gebruiken dezelfde vier pianotoetsen; door de symmetrie blijven de afstanden rondom het octaaf gelijk.

De basnoot blijft belangrijk voor de stemvoering en schrijfwijze. Wat in de ene notatie een omkering is, kan in een andere notatie een nieuw grondakkoord lijken.

Schrijf daarom eerst het doelakkoord op. Spel de dim7-noten daarna zo dat hun beweging ernaartoe duidelijk wordt.

Zet lage noten niet onnodig dicht op elkaar. Laat de bedoelde grondtoon of leidtoon in de bas duidelijk klinken en spreid de bovenste kleine tertsen als dat beter werkt.

Verdubbel noten voorzichtig: het complete akkoord heeft al vier verschillende tonen die ergens naartoe kunnen bewegen.

Laat elke stem met een halve toon of via een gemeenschappelijke toon naar het volgende akkoord gaan.

Speel Cdim7 als C-Es-Ges-Beses. Schuif elke pianotoets drie halve tonen omhoog en controleer dat je bij dezelfde verzameling uitkomt.

Speel Gisdim7 naar A mineur en zing Gis-A en F-E mee.

Schrijf daarna dezelfde toetsen voor een ander doelakkoord opnieuw uit. Benoem elke noot voordat je de oplossing speelt.