Toonladders

Een toonladder zet een gekozen aantal tonen op volgorde. C majeur gebruikt C-D-E-F-G-A-B. Je kunt hetzelfde patroon van stappen vanaf iedere andere toon opbouwen. Bij Wat is een toonladder? tel je die stappen zelf.

Begin met Wat is een toonladder?. Leer daarna via De majeurtoonladder het patroon, de trappen en de akkoorden die eruit voortkomen.

Vergelijk vervolgens De mineurtoonladders: natuurlijk, harmonisch en melodisch mineur.

Met Wat is een toonsoort? verbind je tonica, toonladder en akkoorden. De kwintencirkel ordent voortekens en verwante toonsoorten.

Majeur heeft de formule 1-2-3-4-5-6-7.

Natuurlijk mineur gebruikt 1-2-♭3-4-5-♭6-♭7. Harmonisch mineur verhoogt trap 7 voor een sterker dominantakkoord.

Harmonisch majeur houdt de grote terts maar verlaagt trap 6. Speel reeksen vanaf dezelfde tonica en verander telkens één trap: dan hoor je wat die wijziging doet.

Bij Pentatonische en bluesschalen vind je drie bruikbare reeksen:

In een reeks van vijf tonen zit meer ruimte tussen de tonen. De bluesschaal voegt daar een chromatische spanning of kleuring aan toe.

De modi vergelijkt alle zeven vanaf één tonica.

Lees daarna de afzonderlijke pagina’s over Ionisch, Dorisch, Frygisch, Lydisch, Mixolydisch, Aeolisch en Locrisch.

Een modus heeft een tonica nodig. Dat twee modi dezelfde tonen als een verwante majeurtoonladder gebruiken, betekent nog niet dat ze hetzelfde muzikale centrum hebben.

Modi van melodisch mineur toont formules en akkoorden voor lydisch dominant, altered en de andere vijf modi.

Beboptoonladders voegen een doorgangstoon toe. Zo kunnen akkoordtonen in een doorlopende reeks achtsten op gunstige telposities terechtkomen.

Dit zijn hulpmiddelen voor een akkoordcontext. Zoek eerst het actieve akkoord en de tonen waar je naartoe wilt spelen; kies daarna pas de toonladder.

De chromatische toonladder bevat alle twaalf toonklassen en laat zien hoe je doorgangs-, buur- en naderingsnoten gebruikt.

Symmetrische toonladders behandelt heletoonladders en verminderde of overmatige reeksen die uit een herhalend intervalpatroon bestaan.

Door die herhaling hebben verschillende beginpunten dezelfde reeks. Bas en harmonie kunnen toch een lokaal tooncentrum duidelijk maken.

Dubbel harmonisch en verwante toonladders vergelijkt dubbel harmonisch majeur, Hongaars mineur en frygisch dominant via hun formules.

In deze reeksen zitten één of twee overmatige secundes. Gebruik de precieze naam en noten in plaats van een brede culturele aanduiding.

Toonsystemen buiten gelijkzwevende stemming legt uit waarom maqam, raga en gamelanstemming niet simpelweg ‘ongewone westerse toonladders’ zijn.

Een toonverzameling is maar één laag. Ook intonatie, melodische regels, versieringen, ritme en tradities bepalen de muziek.

Gebruik uitleg en lesmateriaal uit de traditie die je bestudeert.

Begin bij de akkoordtonen. Cmaj7 bestaat uit C-E-G-B; C majeur voegt D, F en A toe.

Luister hoe elke extra trap zich verhoudt tot het akkoord en het verloop. F kan als actieve 11 boven Cmaj7 klinken, terwijl Fis een lydische ♯11 geeft.

Een toonladder is een kaart van mogelijke relaties. Je hoeft niet alle tonen ervan te spelen.

Houd één tonica aan en vergelijk twee verwante formules. Noem de gewijzigde trap voordat je haar speelt.

Bouw het tonica-akkoord en markeer de akkoordtonen in de toonladder. Blijf ook even op de andere tonen staan om hun rol te horen.

Maak korte frases met hetzelfde ritme en een duidelijk doel. Transponeer pas wanneer het intervalpatroon goed zit.

Majeur | Mineur | Toonsoorten | Kwintencirkel | Pentatoniek en blues | Modi | Harmonisch mineur | Harmonisch majeur | Modi van melodisch mineur | Bebop | Chromatisch | Symmetrisch | Dubbel harmonisch | Toonsystemen