Dorische modus
Dorisch is een mineurmodus met een grote sext. C dorisch heeft A waar C natuurlijk mineur As heeft. Die ene trap maakt van het iv-akkoord een majeur-IV en geeft de melodie een duidelijke kleur tegenover aeolisch.
- 1-2-♭3-4-5-6-♭7
- kleine terts
- grote sext
Gerelateerde pagina’s
Hoe bouw je dorisch?
Gebruik de formule:
1-2-♭3-4-5-6-♭7
C dorisch is:
C-D-Es-F-G-A-Bes-C
Je kunt C dorisch maken door trap 6 van C natuurlijk mineur te verhogen. Het zijn ook de tonen van Bes majeur, maar met C als tonica.
Welke noot maakt dorisch herkenbaar?
De grote sext onderscheidt dorisch het duidelijkst van natuurlijk mineur.
In C dorisch is A de grote sext boven C en tegelijk de grote terts van het IV-akkoord F.
Laat A horen boven een aangehouden C of in een Cm-F-verloop. Dan hoor je hem als onderdeel van C dorisch en niet zomaar als toon uit Bes majeur.
Welke akkoorden horen bij dorisch?
Stapel tertsen uit C dorisch:
- i: Cm
- ii: Dm
- ♭III: Es majeur
- IV: F majeur
- v: Gm
- vi verminderd: A verminderd
- ♭VII: Bes majeur
Het grote IV-akkoord is de duidelijkste harmonische aanwijzing, want daarin zit A.
Hoe maak je C tot de tonica?
Houd C in de bas aan en laat frases op Cm eindigen.
Een afwisseling tussen Cm en F kan C dorisch laten horen als C het centrum blijft en de A in de melodie opvalt.
Lost het verloop juist sterk op in Bes majeur, dan kunnen dezelfde tonen als Bes majeur gaan klinken. De tonica volgt uit nadruk en akkoordbeweging.
Wat is het verschil met aeolisch?
C aeolisch heeft As en Fm. C dorisch heeft A en F.
De andere tonen C, D, Es, F, G en Bes zijn gelijk; maar één trap verandert.
Speel G-A-Bes-A-G boven Cm. Verlaag daarna A naar As en herhaal de melodie. Luister hoe die ene noot de sfeer verschuift.
En met melodisch mineur?
C melodisch mineur gebruikt A én B. C dorisch heeft A en Bes.
Beide hebben een kleine terts en grote sext. De zevende trap bepaalt of de reeks bij Cm7 of CmMaj7 past en of B direct als leidtoon naar C trekt.
Heb je altijd twee akkoorden nodig?
Nee. Twee herhaalde akkoorden houden de tonica eenvoudig vast, maar zijn geen vereiste.
Dorische melodieën kunnen boven één mineurakkoord, modale folkharmonie of een langer verloop klinken. De harmonie moet A kunnen dragen en niet steeds een andere tonica vestigen.
Eén F-akkoord bewijst dus nog niet dat een compleet stuk dorisch is. Kijk ook naar de tonica en de andere tonen.
Waar hoor je dorisch?
Dorisch komt voor in jazz, funk, soul, rock, folk en elektronische muziek.
Jazzspelers gebruiken het in passende contexten boven mineurseptiemakkoorden, vooral ii-akkoorden. In modale muziek kan datzelfde mineurakkoord juist de tonica zijn.
De akkoordfunctie blijft belangrijk: D dorisch boven Dm7 in C majeur maakt niet automatisch het hele stuk D dorisch.
Hoe oefen je dorisch?
Houd C aan en wissel As met A af.
Speel Cm-Fm en daarna Cm-F. Benoem welke noot veranderde en wat dat met het akkoord op trap 4 doet.
Improviseer boven Cm-F met C, Es, G en A als doeltonen. Eindig frases op C zodat de modus zijn tonica houdt.