Modi van melodische mineur
Jazzmelodische mineur is een majeurtoonladder met een kleine terts: 1-2-♭3-4-5-6-7. Begin je met dezelfde noten telkens op een andere trap, dan krijg je zeven modi. Leer hun formules en bijbehorende septiemakkoorden en luister vooral naar lydisch dominant en altered.
- zeven modi
- één gemeenschappelijke notenreeks
- koppel elke modus aan een akkoord
In welke muziek hoor je dit?
- Jazz
- Fusion
- Bigband
- Neo-soul
- Filmmuziek
Welke melodische mineur gebruiken we hier?
In de klassieke melodische mineur worden trap 6 en 7 bij het stijgen vaak verhoogd en bij het dalen weer verlaagd.
Jazzmelodische mineur houdt de verhoogde zesde en zevende trap in beide richtingen aan.
C jazzmelodische mineur is:
C-D-Es-F-G-A-B-C
De modi hieronder beginnen telkens op een andere noot van deze vaste reeks.
Wat zijn de zeven modi?
Vanaf elke trap van melodische mineur:
1. Melodische mineur: 1-2-♭3-4-5-6-7
2. Dorisch ♭2: 1-♭2-♭3-4-5-6-♭7
3. Lydisch overmatig: 1-2-3-♯4-♯5-6-7
4. Lydisch dominant: 1-2-3-♯4-5-6-♭7
5. Mixolydisch ♭6: 1-2-3-4-5-♭6-♭7
6. Lokrisch ♮2: 1-2-♭3-4-♭5-♭6-♭7
7. Altered: 1-♭2-♭3-♭4-♭5-♭6-♭7
Bij de altered-modus krijgen sommige tonen in de praktijk een andere enharmonische naam, zodat je hun rol als spanning boven een dominantakkoord herkent.
Welke septiemakkoorden horen erbij?
Met C melodische mineur als uitgangspunt:
- C melodische mineur: CmMaj7
- D dorisch ♭2: Dm7
- Es lydisch overmatig: Esmaj7♯5
- F lydisch dominant: F7
- G mixolydisch ♭6: G7
- A lokrisch ♮2: Am7♭5
- B altered: Bm7♭5 als je de noten strikt om en om stapelt
Bij improvisatie benadrukt een modusnaam vaak de beschikbare spanningen, niet alleen het letterlijk opgebouwde septiemakkoord.
Wat is lydisch dominant?
Lydisch dominant is de vierde modus. Hij combineert een grote terts en kleine septiem met een verhoogde kwart.
C lydisch dominant is:
C-D-E-Fis-G-A-Bes
Dit past bij C7♯11. E en Bes maken samen de dominantseptiem herkenbaar; Fis geeft de ♯11-kleur.
Gebruik deze klank bij een dominantakkoord met een stabiele ♯11, vaak als het akkoord niet direct oplost of bij een tritonusvervanging.
Wat is de altered-toonladder?
Altered is de zevende modus van melodische mineur.
C altered komt uit Des melodische mineur:
C-Des-Es-Fes-Ges-As-Bes
Voor een C7-akkoord kun je Fes als E lezen en Es als Dis wanneer die als ♯9 werkt. Dan hoor je de tonen als:
grondtoon, ♭9, ♯9, 3, ♭5 of ♯11, ♭13, ♭7
Zo bevat de toonladder beide bepalende akkoordtonen van C7 én de gebruikelijke veranderde spanningen.
Bij welk akkoord gebruik je altered?
Gebruik C altered boven C7alt of boven C7 met toevoegingen als ♭9, ♯9, ♭5 of ♯5.
Vaak lost die klank op naar F majeur of F mineur, omdat C7 de V van F is.
Volg elke veranderde toon naar het volgende akkoord. Des kan naar C gaan, Dis naar E, Ges naar F en As naar G.
Waar passen de andere modi bij?
Dorisch ♭2 kan passen bij mineur met ♭9 en een natuurlijke 13.
Lydisch overmatig past bij majeur-septiemakkoorden met ♯5. Mixolydisch ♭6 past bij dominantakkoorden met ♭13.
Lokrisch ♮2 past bij halfverminderde harmonie zonder de lage tweede trap van gewone lokrisch.
Kijk naar het exacte akkoordsymbool en de akkoordreeks om te beslissen of een bepaalde notenreeks werkt.
Vervangen modi de akkoordtonen?
Nee. Begin met de grondtoon, terts, kwint of veranderde kwint en septiem van het akkoord.
De modus levert mogelijke doorgangsnoten en toevoegingen. Een toonladder redt geen melodische lijn die de akkoordwissel negeert.
Laat op belangrijke momenten de bepalende akkoordtonen landen. Gebruik de bijzondere modustonen waar hun spanning bewust hoorbaar is.
Hoe oefen je deze modi?
Speel C melodische mineur en nummer de trappen.
Begin met dezelfde noten vanaf F boven F7♯11 om lydisch dominant te horen. Begin vanaf B boven B7alt als je C melodische mineur als stamtoonladder voor B altered gebruikt.
Voor een overzichtelijke verplaatsing speel je C altered uit Des melodische mineur boven C7alt. Laat daarna iedere veranderde toon naar F mineur oplossen.