Kleine septiem

Tel C, D, E, F, G, A, B. Dat zijn zeven letternamen, dus een septiem.

Van C naar Bes zijn tien halve tonen: een kleine septiem. C-B is elf halve tonen en heet een grote septiem.

C-Ais klinkt op een gelijkzwevend gestemde piano hetzelfde als C-Bes, maar telt tot de letter A. Op papier is het daarom een overmatige sext.

Keer C-Bes om door de onderste C boven Bes te zetten. Dan krijg je Bes-C, een grote secunde.

Bij omkeringen tellen de intervalnummers samen op tot negen: 7 + 2. Klein wordt groot. Zo kun je deze brede sprong controleren met een vertrouwde hele toon.

C4-Bes4 is een grote sprong omhoog; omgekeerd kun je van Bes4 naar C4 dalen. Speel C-Bes-C en hoor dat de bovenste toon twee halve tonen onder het octaaf ligt. Verplaats het patroon daarna naar F-Es-F en A-G-A.

Een grote sprong krijgt in een melodie vaak voorbereiding of een stap terug, maar stijl en register bepalen hoe de frase werkelijk loopt.

In natuurlijk mineur ligt de zevende trap een kleine septiem boven de tonica. C natuurlijk mineur heeft Bes.

Mixolydisch heeft ook een verlaagde zevende trap, maar behoudt de grote terts: C mixolydisch is C-D-E-F-G-A-Bes. Ook dorisch en frygisch hebben een kleine septiem. Met dit interval alleen kun je de hele toonladder dus nog niet herkennen.

C7 bestaat uit C-E-G-Bes. Van de grondtoon C tot Bes is een kleine septiem.

De gerichte spanning zit vooral in de tritonus E-Bes. Bij een gebruikelijke oplossing naar F majeur stijgt E naar F en daalt Bes naar A. De septiem bepaalt mee het akkoordtype; de beweging van terts en septiem geeft de stemvoering haar karakter.

Cm7 bestaat uit C-Es-G-Bes. C, G en Bes zijn gelijk aan C7, maar Es vervangt E.

Es-Bes is een reine kwint. De tritonus E-Bes van C7 zit dus niet in Cm7. Cm7 kan als tonica klinken, als ii in Bes majeur functioneren of een andere rol krijgen. Het akkoordschema bepaalt of je rust of juist beweging hoort.

Een interval zegt hoe ver twee noten uit elkaar liggen. De andere akkoordnoten en de toonsoort bepalen wat die noten doen.

C-Bes blijft een kleine septiem in C7, Cm7 en Csus7. De terts en het akkoordschema veranderen hoe het hele akkoord werkt. Kijk daarom apart naar de intervalafstand, het akkoordtype en de functie.

Een grote sext is één halve toon kleiner; een grote septiem één halve toon groter.

Een overmatige sext kan op de piano dezelfde toetsen gebruiken, maar wordt anders geschreven en heeft meestal een andere stemvoering. Zowel C7 als Cm7 bevat een kleine septiem. De m in Cm7 slaat op de mineurdrieklank, niet op de septiem.

Op een gelijkzwevend gestemde piano is de afstand 1.000 cent. In reine stemming komen verschillende verhoudingen voor: 9:5 is ongeveer 1.018 cent en 16:9 ongeveer 996 cent.

Zangers en andere spelers die hun toonhoogte kunnen bijstellen, stemmen een lange noot soms af op de akkoordfunctie. De naam van het interval verandert daardoor niet.

Vergelijk vanuit C: C-A, C-Bes, C-B en C-C. Benoem grote sext, kleine septiem, grote septiem en octaaf.

Keer daarna C-Bes om tot Bes-C en herken de grote secunde. Speel ten slotte C7 en Cm7: hoor hoe E naar Es verschuift, terwijl C, G en Bes blijven staan.