Akkoordsymbolen lezen
Een akkoordsymbool is een korte speelinstructie. Lees het van links naar rechts: grondtoon, akkoordsoort, eventuele septiem of uitbreiding, veranderde tonen en soms een basnoot na een schuine streep. Elk deel vertelt je iets specifieks over de noten. Ga hieronder zelf aan de slag in de interactieve les.
Lees het symbool en hoor het akkoord
Cmaj7 is geen geheimtaal meer als je weet wat elk deel betekent.
Dit heb je geleerd
- De letter
Een losse hoofdletter betekent majeur
C betekent C, E en G. F betekent F, A en C: telkens de grondtoon met terts en kwint.
C = C E G · F = F A C - Het kleine teken
Een kleine m verlaagt de terts
Bij Cm schuift E één halve toon naar Es. C en G blijven liggen.
C E G → C Es G - De extra noot
Een losse 7 geeft een kleine septiem
C7 voegt Bes toe, tien halve tonen boven C. Met B, elf halve tonen boven C, krijg je Cmaj7.
C7 = C E G Bes - Luister naar B
Cmaj7 gebruikt de grote septiem
Verhoog de Bes van C7 naar B en je krijgt Cmaj7. Eén noot verandert de richting van het akkoord.
C E G Bes → C E G B - Bouw het op
Lees van links naar rechts
Cm7 is C, Es, G en Bes. Zoek eerst de grondtoon, dan de soort en daarna de toegevoegde noot.
Cm7 = C Es G Bes - De laagste noot
Na de streep staat de bas
C/E blijft C majeur, maar E klinkt onder de andere akkoordtonen.
C/E = E onder C E G
Hoe ga je verder?
Alle onderdelen van de les, uitgebreid uitgelegd
Open een vraag voor het volledige antwoord.
Wat betekent de eerste letter?
De eerste hoofdletter noemt de grondtoon: C, D, E enzovoort. Een kruis of mol direct erachter verandert die grondtoon, zoals bij Fis of Bes.
Vanaf die noot meet je de andere akkoordtonen. Hij hoeft niet onderaan te klinken: C/E blijft een C-akkoord, maar E ligt in de bas.
Staat er alleen een hoofdletter, dan bedoelt men meestal een majeurdrieklank. C is C-E-G. De kleine m in Cm maakt de drieklank mineur: C-Es-G.
Hoe lees je de akkoordsoort?
Het teken direct na de grondtoon zegt hoe je de basis van het akkoord bouwt:
- C: C majeur, C-E-G
- Cm of Cmin: C mineur, C-Es-G
- Cdim: C verminderd, C-Es-Ges
- Caug of C+: C overmatig, C-E-Gis
- Csus2: C-D-G; de secunde vervangt de terts
- Csus4: C-F-G; de kwart vervangt de terts
- C5: C-G; een powerchord zonder terts
De schrijfwijze verschilt per akkoordenschema. Vertaal daarom het symbool eerst naar akkoordtonen in plaats van alleen de vorm van het teken te onthouden.
Wat betekent een 7?
Een losse 7 voegt een kleine septiem toe aan een majeurdrieklank. C7 is C-E-G-Bes: een dominantseptiemakkoord.
Een grote septiem krijgt nadrukkelijk maj: Cmaj7 is C-E-G-B. Het verschil tussen C7 en Cmaj7 is dus Bes tegenover B.
Een mineurseptiemakkoord combineert de m met een 7: Cm7 is C-Es-G-Bes.
Lees de tekens in volgorde. Bij CmMaj7 maakt de eerste m de drieklank mineur, terwijl Maj7 de grote septiem B toevoegt: C-Es-G-B.
Wat betekenen 9, 11 en 13?
Die cijfers bouwen verder op de stapeling van tertsen boven de septiem:
- 9 klinkt als toontrap 2, maar een octaaf hoger gedacht
- 11 klinkt als toontrap 4
- 13 klinkt als toontrap 6
C9 bevat meestal ook de kleine septiem: C-E-G-Bes-D. Cmaj9 gebruikt B: C-E-G-B-D. Cm9 begint met mineur en een kleine septiem: C-Es-G-Bes-D.
Bij 11- en 13-akkoorden laat een speler vaak een tussenliggende noot weg, vooral de kwint. Het symbool noemt de harmonische kleur; de greep bepaalt wat binnen het instrument en arrangement speelbaar is.
Wat is het verschil tussen C9 en Cadd9?
C9 bevat een septiem. De 9 veronderstelt namelijk de stapeling eronder: C-E-G-Bes-D.
Cadd9 voegt D direct toe aan C majeur, zonder septiem: C-E-G-D.
Dat woord add maakt het verschil. Er komt één kleurnoot bij, terwijl de tussenliggende septiem ontbreekt.
Ook Cm9 en Cm(add9) verschillen zo. De eerste heeft Bes; de tweede kun je als C-Es-G-D spelen, zonder septiem.
Wat doen een kruis of mol vóór een cijfer?
Een voorteken vóór een getal verhoogt of verlaagt díé akkoordtoon met één halve toon.
C7♭9 gebruikt Des in plaats van D. C7♯5 gebruikt Gis in plaats van G. Bij Cmaj7♯11 is Fis de verhoogde elfde.
Het voorteken hoort bij het cijfer erachter. Alleen direct na de eerste letter verandert het de grondtoon.
Haakjes kunnen een lang symbool leesbaarder maken, zoals C7(♭9, ♯5). In een ander schema staat hetzelfde zonder haakjes. Lees het akkoord laag voor laag in plaats van het hele symbool in één keer te raden.
Wat betekent een schuine streep?
Na de schuine streep staat de basnoot: de laagst klinkende noot.
C/E is C majeur met E in de bas. Omdat E al in C majeur zit, is dat de eerste omkering.
Bij C/Bb staat Bes onder een C-majeurdrieklank. Bes hoort niet bij de basisdrieklank. De combinatie kan daardoor werken als een groter akkoord, een doorgaande bas of een specifieke beweging tussen stemmen.
De schuine streep betekent geen deling en maakt niet automatisch twee akkoorden. Voor polyakkoorden bestaan andere afspraken.
Hoe ontcijfer je een langer symbool?
Lees Cmaj9♯11/E in stappen:
1. C: de grondtoon
2. maj7 binnen maj9: gebruik B, de grote septiem
3. 9: voeg D toe
4. ♯11: voeg Fis toe
5. /E: zet E in de bas
De volledige verzameling is C-E-G-B-D-Fis, met E als laagste noot. Op piano of gitaar kun je G weglaten of de bovenste noten anders ordenen. De informatie in het symbool blijft hetzelfde.
Wat schrijft een akkoordsymbool niet voor?
Meestal bepaalt een akkoordsymbool niet het exacte octaaf, de afstand tussen de noten, dubbele akkoordtonen, het ritme, de duur of de volgorde boven de bas.
Cmaj7 kan dicht op elkaar klinken, breed over de piano liggen, als gitaargreep worden gespeeld of als arpeggio. Al die vormen passen bij hetzelfde symbool.
De notatie, stijl en andere instrumenten helpen je kiezen. Bij voicings hoor je wat er gebeurt als je dezelfde akkoordnoten anders verdeelt.
Een handige leesvolgorde
Lijkt een symbool ingewikkeld? Stel jezelf dan deze vragen:
1. Wat is de grondtoon?
2. Is de basisdrieklank majeur, mineur, verminderd, overmatig of sus?
3. Welke septiem staat erin?
4. Welke uitbreidingen komen erbij?
5. Wordt een akkoordtoon verhoogd of verlaagd?
6. Moet er een andere noot in de bas?
Schrijf de noten een paar keer uit. Daarna ga je veel voorkomende symbolen herkennen zonder ze telkens opnieuw op te bouwen.