Het noneakkoord
Een noneakkoord is een septiemakkoord met een none erbij. Een losse C9 betekent C-E-G-Bes-D: begin met C7 en voeg D toe. De 9 veronderstelt dus ook een septiem. Cadd9 heeft wél D maar géén Bes, en klinkt daardoor anders.
- C9 = C7 + D
- Bes is de septiem
- D is de none
Blijf oefenen
Schrijf F9 eerst uit vanuit F7. Speel het daarna en controleer vooral de septiem en none.
Hoe bouw je C9?
Bouw eerst C majeur: C-E-G. Voeg Bes toe voor C7 en daarna D, de none boven C. Samen is dat C-E-G-Bes-D.
Klinkt ‘none’ ingewikkeld? Tel C-D-E-F-G-A-B-C-D. De laatste D is de tweede letternaam voorbij het octaaf. In een echte greep mag D op een andere hoogte liggen; de naam beschrijft zijn verhouding tot C.
Wat is het verschil tussen C9 en Cadd9?
| Symbool | Noten vanaf C | Met septiem? |
|---|---|---|
| Cadd9 | C-E-G-D | Nee |
| C9 | C-E-G-Bes-D | Ja, Bes |
| Cmaj9 | C-E-G-B-D | Ja, B |
| Cm9 | C-Es-G-Bes-D | Ja, Bes; Es maakt de drieklank mineur |
Speel Cadd9 en C9 ongeveer even hard. De extra Bes vormt een nieuwe afstand met E en kan meer spanning of beweging geven. In Cmaj9 ligt B, als je hem bij de volgende C zet, een halve toon onder die grondtoon. Ook dat levert een eigen klank op.
Een losse 9 betekent normaal een dominant-noneakkoord. Bij een grote septiem staat er maj9; bij een mineurterts m9. Die korte symbolen werken alleen als je weet welke noten erbij horen.
Moet je alle vijf noten spelen?
Niet altijd. In een band speelt een bassist misschien al C; de pianist kan die grondtoon dan weglaten. De gewone kwint G kan ook ontbreken. Voor een basis-C9 vertellen E, Bes en D veel meer over de klank.
Dat is een keuze voor de ligging, geen ander akkoordsymbool. Speel het akkoord eerst volledig als je alleen oefent. Herken je de klank, zet C dan in je linkerhand en verdeel de overige tonen over rechts.
Wanneer is een noneakkoord nuttig?
Speel G9 vóór C majeur. G9 is G-B-D-F-A; C majeur is C-E-G. Speel ze langzaam. Stop eens op G9 en speel daarna de oplossing naar C. De A geeft G7 een extra bovenstem, terwijl B en F nog steeds naar C trekken.
Een noneakkoord kan ook langer boven een groove blijven hangen. De functie komt uit de akkoorden en de muzikale zin eromheen. Niet elke 9 hoeft na één tel op te lossen.
Bouw een noneakkoord vanaf G
- Begin met een septiemakkoordSpeel G-B-D-F voor G7.
- Zoek de noneTel de letternamen voorbij het octaaf G tot A.
- Voeg A toeSpeel G-B-D-F-A en vergelijk G9 met G7.
- Verander alleen de septiemVerhoog F naar Fis. Nu heet het akkoord Gmaj9.