De toonladder Cis majeur
Cis majeur loopt van Cis via Dis, Eis, Fis, Gis, Ais en Bis terug naar Cis. Alle zeven letternamen krijgen een kruis. Eis klinkt op de pianotoets die je als F kent; Bis op de toets die je als C kent.
- Noten: Cis-Dis-Eis-Fis-Gis-Ais-Bis
- Voortekening: zeven kruisen
- Dezelfde pianotoetsen als Des majeur
Waarom staan er Eis en Bis?
In een majeurtoonladder krijgt elke letter van C tot en met B één plaats voordat de C terugkeert. Vanaf Cis wordt dat Cis-Dis-Eis-Fis-Gis-Ais-Bis. De witte toets F heet hier Eis omdat het de derde trap is. De witte toets C heet Bis omdat hij de zevende trap is. Zo blijven de intervallen en akkoorden correct te lezen.
Cis majeur en Des majeur zijn enharmonisch: op een moderne piano gebruik je dezelfde toetsen. In de notatie heeft Des majeur vijf mollen en Cis majeur zeven kruisen. De partituur en de harmonische context bepalen vaak welke naam handiger is. De kwintencirkel laat beide kanten zien.
Welke akkoorden horen bij Cis majeur?
De basisdrieklanken zijn Cis, Dis mineur, Eis mineur, Fis, Gis, Ais mineur en Bis verminderd. Het tonica-akkoord Cis-Eis-Gis speel je op dezelfde toetsen als Des-F-As. Het vijfde akkoord is Gis-Bis-Dis; de naam Bis laat de grote terts ervan zien.
Speel Cis-Fis-Gis-Cis. Hoor je in het Gis-akkoord de Bis naar Cis bewegen, dan begrijp je waarom die ongebruikelijke naam ertoe doet.
Controleer de schrijfwijze
Schrijf de zeven letters C-D-E-F-G-A-B op. Zet achter elke letter een kruis en speel het resultaat vanaf Cis omhoog. Zo verbind je wat je op de notenbalk leest met wat je hand op de piano vindt.