Akkoordtonen en doelnoten
Een solo met akkoordtonen bouwt de melodie rond noten van het klinkende akkoord. Met een doelnoot kies je ook wanneer je daar wilt landen. Speel F-F-E boven Dm7-G7-Cmaj7: met maar één kleine beweging volg je drie akkoorden.
- akkoordtonen = noten van het akkoord
- kies een aankomsttel
- verbind nabije noten
Niveau
- Halfgevorderd
- Basiskennis van septiemakkoorden
Welke noten horen bij elk akkoord?
Een drieklank heeft drie akkoordtonen, een septiemakkoord vier. Schrijf ze bij dit schema uit voordat je toonladdernoten toevoegt.
| Akkoord | Grondtoon | Terts | Kwint | Septiem |
|---|---|---|---|---|
| Dm7 | D | F | A | C |
| G7 | G | B | D | F |
| Cmaj7 | C | E | G | B |
Je kunt op elk van deze noten mikken. Met terts of septiem hoor je vaak snel welk jazzakkoord klinkt, omdat die noten de akkoordsoort mee bepalen.
Waarom heten tertsen en septiemen gidstonen?
Vergelijk Cmaj7, C7 en Cm7. Alle drie bevatten C en G. Cmaj7 heeft E en B; C7 heeft E en Bes; Cm7 heeft Es en Bes. De terts en septiem maken het verschil tussen deze akkoorden zichtbaar en hoorbaar.
Ze vertellen niet alles: E-B past niet uitsluitend bij Cmaj7, en Dm7 en Dm7♭5 delen hun terts en septiem. Bas, grondtoon en andere noten blijven belangrijk. Gidstonen zijn een manier om de harmonie tijdens het oefenen eenvoudiger te volgen.
Twee lijnen om te volgen
- F, F, E
F is de terts van Dm7 en wordt de septiem van G7. Daarna daalt hij naar E, de terts van Cmaj7. Eén toonhoogte verandert eerst van rol en beweegt daarna.
- C, B, B
C is de septiem van Dm7. Hij daalt naar B, de terts van G7, en blijft vervolgens als septiem van Cmaj7 liggen.
Hoe maak je er een solo van?
Gebruik een langzame begeleiding op je instrument of een backingtrack: één maat Dm7, één maat G7 en één maat Cmaj7. De korte speler hierboven laat alleen de akkoordvolgorde horen. Tel voor deze oefening vier volledige tellen per akkoord.
Oefen de lijn van drie maten
- Speel alleen de doelenhoud F in de Dm7-maat, F in de G7-maat en E in de Cmaj7-maat. Tel door.
- Voeg een aanloop toespeel D op tel 4 van G7 en ga op tel 1 van Cmaj7 naar E. De nieuwe noot heeft nu een bestemming.
- Verander de ruimte vóór aankomstspeel G, F, D op tel 2, 3 en 4 van G7, en land op E op tel 1 van Cmaj7. De aankomst blijft gelijk terwijl de aanloop groeit.
Wat is een chromatische aanloop?
Je bereikt de doelnoot met een halve stap. Speel bijvoorbeeld Dis-E om op E te landen. Dis ligt buiten C majeur, maar krijgt door de korte beweging een duidelijke functie.
Bij een enclosure benader je de doelnoot van twee kanten: F-Dis-E. Speel F op tel 4, Dis op de tussentel na 4 en E op de volgende tel 1. De eerste twee noten omlijsten E. Vergelijk dit langzaam boven Cmaj7 met D-E: dezelfde bestemming, maar met een scherpere spanning ervoor.
Moeten akkoordtonen op sterke tellen landen?
Nee. Landen op tel 1 is een nuttige oefenregel omdat akkoordwissel en doelnoot samenvallen. Muziek kan ook een akkoordvreemde toon accentueren, de oplossing uitstellen of de frase over de maatstreep laten lopen.
Probeer E een achtste tel te laat te spelen. Hoor hoe de oplossing even wordt uitgesteld. Een doelnoot is dus ook een keuze over timing.
Zijn grondtonen en kwinten minder bruikbaar?
Een grondtoon kan een slot heel duidelijk maken. Een kwint kan een stevige lange noot zijn, en een veranderde kwint bepaalt soms juist de klank. Het hangt af van de frase.
Tertsen en septiemen helpen vooral wanneer je met weinig beweging wisselende septiemakkoorden wilt volgen. Blijft één akkoord lang liggen, dan kunnen ritme, register en herhaling belangrijker zijn.
Controleer je volgende ronde
Kies bij elk akkoord één doelnoot en neem een korte solo op. Luister bij de akkoordwissel: kom je precies aan, wacht je bewust, of ga je er zomaar voorbij? Hoor je de doelnoten niet, speel dan met minder aanloopnoten.