Leadsheets

Een leadsheet is een beknopte muzieknotatie. Meestal vind je er:

De melodie en het akkoordverloop liggen vast, maar de volledige uitvoering nog niet.

Een leadsheet schrijft meestal niet voor wat de linkerhand van de pianist speelt, welke grepen de gitarist kiest of wat de bas en drums precies doen. Ook dynamiek, articulatie en begeleidingsritme kunnen ontbreken.

Daardoor kun je het lied passend maken voor bezetting en stijl. In een duo kiest de pianist misschien sobere akkoorden; met een bassist kan hij de akkoorden anders spreiden. Beide uitvoeringen volgen dezelfde leadsheet.

Een akkoordsymbool vertelt welke harmonie geldt. Het bepaalt zelden de exacte ligging of het ritme waarin je die speelt.

Bekijk de pagina voordat je begint:

1. Lees titel, tempo en stijlaanwijzing.
2. Controleer sleutel, voortekens en maatsoort.
3. Volg herhalingen, verschillende eindes, D.C., D.S., coda en Fine.
4. Zoek opmaten en noten die over de maatstreep heen duren.
5. Bekijk de akkoordsymbolen en waar ze wisselen.
6. Zing of speel de melodie terwijl je de maat telt.
7. Voeg pas begeleiding toe als vorm en melodie duidelijk zijn.

Zo ontdek je lastige overgangen vooraf en raak je tijdens het spelen minder snel de route kwijt.

Een akkoordsymbool gaat in op de plaats waar het boven de maat staat. Staat Cmaj7 boven tel 1 en Am7 boven tel 3, dan geldt Cmaj7 voor de eerste twee tellen en Am7 voor de volgende twee.

Zonder nieuw symbool kan hetzelfde akkoord meerdere maten doorlopen. Maatstrepen en ritmische schuine strepen helpen, maar de plaatsing verschilt per uitgave.

Een slash-akkoord geeft de basnoot aan, bijvoorbeeld D/Fis. Toevoegingen en alteraties veranderen de akkoordtonen, zoals bij G7♭9. Bepaal eerst welke tonen erbij horen en kies daarna een speelbare ligging.

Een leadsheet bespaart ruimte door delen van het lied opnieuw te laten spelen.

Wijs de route aan voordat je speelt. Zeg de volgorde hardop, bijvoorbeeld A-A-B-A of couplet-refrein-couplet-refrein-bridge-refrein.

Een opmaat is een onvolledige maat vóór de eerste volledige maat. De tellen ervan leiden naar tel 1.

Een overbinding kan een melodienoot over een maatstreep of akkoordwisseling heen vasthouden. Tel de waarden op en sla de noot niet opnieuw aan.

Onder die lange melodienoot mag de begeleiding wel van akkoord wisselen. Lees de melodieduur en akkoordwisselingen daarom als twee afzonderlijke lagen.

De leadsheet laat keuzes open:

Die keuzes ondersteunen de genoteerde melodie en de stijl. Je vult het lied in zonder zijn herkenbare melodie, harmonie en vorm kwijt te raken.

Een leadsheet bevat een genoteerde melodie. Een akkoordenschema kan alleen akkoordsymbolen, maatstrepen, ritmische strepen en sectienamen geven.

Een volledige partituur schrijft meerdere partijen veel gedetailleerder uit, vaak met instrumentatie en uitvoeringsaanwijzingen.

Een fakebook is een verzameling leadsheets: het boek is de bundel, de leadsheet één lied daarin.

Ja. Verplaats elke melodienoot en akkoordgrondtoon met hetzelfde interval en schrijf alles correct in de nieuwe toonsoort.

Gaat een lied van C majeur naar Es majeur, dan wordt C Es, F wordt As en G7 wordt Bes7. Het akkoordtype blijft gelijk zolang je de harmonie niet bewust verandert.

Transponerende instrumenten lezen soms een andere genoteerde toonsoort dan de klinkende concerttoonhoogte. Spreek de concerttoonsoort af voordat je inzet.

Begin met alleen de melodie. Tel ook rusten en overgebonden noten door.

Speel daarna alleen de grondtonen op de momenten waarop de akkoorden wisselen. Voeg pas volledige akkoorden toe als je de route kent.

Combineer vervolgens melodie en eenvoudige blokakkoorden in langzaam tempo. Speel daarna nog eens met andere akkoordliggingen of begeleiding, terwijl melodie, harmonie en vorm gelijk blijven.

Raak je de weg kwijt, zoek dan het laatste herhalings- of sectieteken dat je voorbij bent gekomen. Hervat daar in plaats van een volgende maat te gokken.