Swing, shuffle en groove

Twee rechte achtsten verdelen één kwarttel in twee gelijke delen.

Duurt een tel 600 milliseconden, dan begint de eerste achtste op 0 en de tweede op 300 milliseconden. Op 600 milliseconden begint de volgende tel.

Je telt 1 en 2 en 3 en 4 en. Bij rechte achtsten liggen de cijfers en de ‘ennen’ allemaal even ver uit elkaar.

Bij swing duurt de eerste achtste langer en de tweede korter. Het telcijfer blijft staan; de ‘en’ komt later.

Een bekend model deelt de tel in drie gelijke delen en speelt op het eerste en derde deel. Dan duurt de eerste noot twee keer zo lang als de tweede: een verhouding van 2:1.

Echte uitvoeringen gebruiken niet allemaal precies die verhouding. Tempo, stijl, speler, frase en accenten bepalen samen hoeveel de tussentel opschuift.

Er bestaat geen universele definitie van swingpercentages in muzieksoftware.

In veel sequencers betekent 50 procent twee gelijke achtsten. Rond 66,7 procent valt de tweede achtste op het laatste derde van de tel. Andere apparaten gebruiken andere labels voor dezelfde plek of passen swing juist op zestienden toe.

Luister naar het resultaat en controleer welk raster je instrument gebruikt. Het getal alleen zegt niet genoeg.

Bij een shuffle hoor je de lang-kortverdeling steeds opnieuw in het ritme.

Je kunt een eenvoudige trioolshuffle tellen als 1-trip-let 2-trip-let. Speel op 1 en ‘let’ en laat ‘trip’ stil.

In blues en rock laten gitaar, piano, bas of drums deze indeling vaak duidelijk horen. Swing kan subtieler zijn en per noot wat veranderen.

In dagelijks gebruik lopen de termen door elkaar. Luisteren naar de werkelijke onderverdeling is nuttiger dan discussiëren over het label.

Meestal niet. Bij een traag tempo spelen muzikanten de lang-kortverhouding vaak sterker. Bij een snel tempo komen de achtsten dichter bij gelijke lengtes.

Een exacte verhouding van 2:1 kan bij hoge snelheid overdreven klinken en lastig te spelen zijn. In jazz kunnen de achtsten bijna recht worden, terwijl accenten en nootlengtes toch swing laten horen.

Leer dus niet één verhouding als de enige juiste. Luister naar het voorbeeld dat je wilt spelen en houd de kwartpuls stabiel.

Nee. Swing verandert waar de onderverdelingen binnen een tel vallen. Syncopatie verschuift de nadruk ten opzichte van de maat.

Je kunt achtsten geswingd spelen met voorspelbare accenten. Een funkpartij met rechte zestienden kan juist sterk gesyncopeerd zijn.

De twee komen vaak samen voor, maar beschrijven verschillende kanten van het ritme.

Groove ontstaat wanneer de timing en nadruk van herhalende partijen goed op elkaar aansluiten.

De plaats van de onderverdelingen werkt samen met accenten, nootlengtes, dynamiek, aanslag en de verhouding tussen instrumenten. Kick, snare, bas en hi-hat kunnen hetzelfde tempo delen en toch elk een eigen timingrol hebben.

Kleine afwijkingen helpen alleen als ze een herkenbaar, stabiel patroon vormen. Willekeurig onnauwkeurig spelen levert niet vanzelf groove op.

Houd één drumpatroon en één tempo aan. Begin met hi-hats op twee gelijke achtsten per tel.

Schuif alleen de hi-hats tussen de hoofdtellen naar achteren. Luister naar het lange en korte deel terwijl de kick op de kwartpuls blijft.

Zet de achtsten daarna terug en verander alleen de accenten. Zo hoor je het verschil tussen timing en nadruk.

Vergelijk ten slotte een lichte verschuiving met een uitgesproken trioolshuffle. Benoem steeds wat je verandert; dan kun je het resultaat later ook nabouwen.

Tik met je voet kwartnoten. Zeg voor rechte achtsten gelijkmatig 1 en 2 en.

Voor een trioolshuffle zeg je 1 trip let 2 trip let en klap je op het cijfer en ‘let’.

Zet een metronoom langzaam en wissel twee rechte maten af met twee shufflematen. Laat tel 1 bij de overgang op dezelfde plek vallen.

Neem jezelf op. Komen de vertraagde noten steeds op dezelfde plek terug en zijn je accenten bewust gekozen?