Wat is ritme?

Zet de groove hierboven aan en tik met je voet mee met de bassdrum. Je tikt de puls: 92 gelijkmatige tellen per minuut, met telkens evenveel tijd ertussen.

Luister nu naar de andere twee drums terwijl je voet doorgaat. De snaredrum klinkt op elke tweede tel. De hi-hat klinkt twee keer per tel: één keer óp de tel en één keer halverwege.

Muzikanten onderscheiden die twee dingen. De puls is het regelmatige raster eronder. Ritme is het patroon van klanken op dat raster. De drie drums spelen hier dus drie verschillende patronen op dezelfde puls.

Ook een melodie heeft ritme. Neurie ‘Twinkle, Twinkle, Little Star’ terwijl je voet de puls tikt: de eerste zes noten duren elk één tel, de zevende twee.

Nootlengtes meet je ten opzichte van de tel. In veel pop, rock en folk is één tel een kwartnoot; andere waarden zijn daar de helft of het dubbele van:

Verdeel een tel in vier en je krijgt zestienden. De namen zijn delen van de hele noot: een kwartnoot duurt precies een kwart daarvan.

Stilte heeft ook een duur. Een kwartrust neemt één tel in, net als de kwartnoot die ze vervangt. Bij Nootwaarden en rusten vind je ook puntnoten en triolen; Wat is bladmuziek? laat zien hoe de waarden op papier staan.

Tel mee met de groove: 1, 2, 3, 4, 1, 2, 3, 4. De bassdrum valt op alle vier de cijfers. De snaredrum valt op 2 en 4. Die nadruk op de tweede en vierde tel heet een backbeat en draagt veel rock- en popmuziek.

Tellen in een herhalende groep heet maat. Eén groep is een maat; vier tellen per maat schrijf je als 4/4, drie als 3/4. Dat laatste hoor je vaak in een wals.

Tel 1 begint de groep opnieuw en krijgt vaak extra gewicht: akkoorden wisselen daar geregeld en nieuwe delen beginnen er vaak. Maatsoorten toont andere indelingen. Puls, tempo en maat helpt je tel 1 in een lied te vinden.

Nee. Tempo zegt hoe snel de puls gaat, gemeten in tellen per minuut. De groove hierboven staat op 92.

Verschuif de temposchuif: de aanslagen komen dichter bij elkaar of verder uit elkaar. Het patroon blijft gelijk. De snaredrum blijft op 2 en 4, de hi-hat speelt nog steeds twee keer per tel. Verander het patroon bij een gelijk tempo en je krijgt een ander ritme.

Tel de hi-hat met ‘en’ tussen de cijfers: 1 en 2 en 3 en 4 en. Elke hi-hatklank valt op een cijfer of ‘en’. In deze groove spelen bassdrum en snaredrum alleen op de cijfers.

Verplaats de snaredrum van tel 4 naar de ‘en’ ervoor. Die aanslag komt een halve tel eerder dan je oor verwacht. Zo’n verschoven nadruk heet een syncope en geeft veel funk, reggae en Latijns-Amerikaanse muziek beweging. Syncopen en de offbeat gaat verder.

Bij swing verandert de plek van de ‘en’. De eerste helft van de tel duurt langer dan de tweede, zodat de hi-hat lang-kort, lang-kort speelt. Schuif de swingregeling omhoog en luister naar de hi-hat. Swing, shuffle en groove laat horen hoe ver je dat in verschillende stijlen kunt doen.