Tempoaanduidingen
Een tempoaanduiding vertelt muzikanten hoe snel de tel moet gaan. Bij Grave zit veel ruimte tussen de tellen; bij Presto volgen ze elkaar snel op. Sommige termen zeggen ook iets over het karakter, zoals de levendige beweging van Vivace.
- snelheid van de tel
- Italiaanse termen
- BPM geeft een getal
Wat vertelt een tempoaanduiding je?
Kijk boven de eerste notenbalk of bij het begin van een nieuw deel. Een woord als Andante geeft een globale snelheid en sfeer aan. Een metronoomaanduiding zoals kwartnoot = 92 zegt precies hoeveel kwarttellen er in een minuut passen. Staan beide erbij, dan is het getal nauwkeuriger.
Tempo gaat over de hoofdtel. Vier zestienden binnen een trage tel kunnen druk klinken, maar het stuk blijft langzaam zolang de tel zelf niet versnelt. Tik bij het vergelijken van opnames alleen de hoofdtellen mee.
Waarom zijn zoveel termen Italiaans?
Italiaanse woorden zijn in veel westerse klassieke muziek gebruikelijk geworden. Daardoor herkennen spelers termen als Allegro in verschillende partituren. Italiaans is niet verplicht: een componist kan ook ‘langzaam’ schrijven, een BPM-getal geven of een tempowoord met een aanwijzing voor het karakter combineren.
Hoort bij elk woord één vast BPM?
Nee. Overzichtstabellen geven dezelfde term soms andere getallen, en een passend tempo hangt af van de hoeveelheid noten, de maatsoort en het karakter van het stuk. Zie de getallen hieronder als luistervoorbeelden, niet als officiële grenzen. In 2/2 kan de halve noot de tel zijn. Daarom is ‘120 BPM’ onvolledig als je niet weet welke nootwaarde wordt geteld.
Van langzaam en ruimtelijk naar snel
Speel bij elke instelling vier tellen met hetzelfde eenvoudige patroon.
Het tempo veranderen
Deze aanwijzingen gelden tijdens een frase of na een tijdelijke verandering.