De fermate
Een fermate is het boogje met een stip erboven. Het vraagt je een noot of rust langer aan te houden dan de gewone nootwaarde. Hoeveel langer, bepaal je uit de muziek en de uitvoering.
- boogje met stip
- langer aanhouden
- geen vaste vermenigvuldiging
Waar staat het teken?
De fermate staat boven of onder een noot, akkoord of rust. Staat hij boven een rust, dan duurt de stilte langer. De geschreven nootwaarde blijft het vertrekpunt: bij een halve noot speel je eerst die waarde en neem je daarna extra tijd.
Hoelang houd je aan?
Er is geen algemene regel van “twee keer zo lang”. De frase, het uitklinken van het instrument en een teken van de dirigent bepalen wanneer de klank stopt en de muziek doorgaat. Een korte fermate geeft ruimte om adem te halen; een lange kan de muziek even stil laten hangen.
Wat gebeurt er daarna met het tempo?
Na de fermate moeten spelers samen weer beginnen. Soms staat er a tempo om de terugkeer naar het eerdere tempo duidelijk te maken. Een fermate rekt één moment op; hij zegt op zichzelf niet dat de rest van het stuk langzamer moet.
Alles over tempoaanduidingen
- Accelerando
- Ritardando
- Rubato
- A tempo
- De fermate