Forte (f)
Forte (f) betekent hard spelen en wordt geschreven als f. Het geeft een sterkte binnen dit muziekstuk aan, geen vast aantal decibels.
- teken: f
- hard spelen
- relatief niveau
Hoe lees je f in bladmuziek?
Zoek f onder of vlak bij de notenbalk op de plek waar het nieuwe niveau begint. Speel de volgende noten op die sterkte tot een andere aanwijzing haar verandert. Het teken verandert de toonhoogte, de geschreven duur en het basistempo niet. De letter f staat hier voor luidheid: het is geen nootnaam of tempoaanduiding.
Hoe verschilt het van mf?
Laat ruimte over voor een later ff; als f al je maximum is, verdwijnt dat verschil. De gebruikelijke volgorde van zacht naar hard is pp, p, mp, mf, f, ff. Die stappen zijn geen gelijke decibelafstanden. Speel een korte frase eerst op f en daarna op mf; luister naar het verschil binnen de frase.
Welke fout kun je vermijden?
Laat de tel niet meebewegen met het volume. Tel vier gelijke tellen terwijl je de frase twee keer speelt. Verander ook de articulatie niet ongemerkt: zachte noten kunnen kort of verbonden zijn. Dynamiek, articulatie en termen helpt je die aanwijzingen uit elkaar te houden.
Lees twee niveaus achter elkaar
Schrijf vier noten met f en vier met mf. Speel alle acht zonder pauze. Vraag iemand vanaf welke noot de sterkte veranderde. Is dat niet te horen, maak het verschil groter zonder de klank te forceren.